Z dziejów rybnickiego harcerstwa. Okruchy pamięci.

Praca zbiorowa pod redakcją Elżbiety i Zbigniewa Soroczanów.
wydawca: Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Rybnik, 2019


„Umarłych wieczność dotąd trwa,
dokąd pamięcią się im płaci”                                                                                              Wisława Szymborska

Oddajemy w Wasze ręce trzecia część Z dziejów harcerstwa na Ziemi Rybnickiej, poświęconą zmarłym harcmistrzom i podharcmistrzom. Przechodząc cmentarnymi alejkami, zatrzymajmy się na chwilę przy ich mogiłach. To oni współtworzyli rybnicki hufiec i swą pracą dawali innym radość płynącą z harcerskiego życia. Zapalmy znicze i wspomnijmy Ich z nostalgią i serdecznym rozrzewnieniem. Nie umierają bowiem Ci, którzy pozostają w naszej pamięci.
Opracowanie otwierają karty poświęcone harcmistrzowi Józefowi Pukowcowi – bohaterowi Hufca Ziemi Rybnickiej, którego ciało zostało spalone w obozie zagłady w Oświęcimiu, a prochy nie doczekały godnego pochówku.

Elżbieta i Zbigniew Soroczanowie

Harcerski Krzyż w hołdzie katowickim instruktorom 2

praca zbiorowa pod redakcją hm Ewy Żurawskiej
wydawca – Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Terenowy Katowice, 2019

„Idziemy w życie bez trwogi
samotni wśród ludu mas
i raz obranej już drogi
moc żadna nie zepchnie nas”

 

 

Niniejsza publikacja jest kontynuacją pracy Harcerski krzyż w hołdzie katowickim Instruktorom i zawiera kolejne biogramy śp. Instruktorów zasłużonych dla rozwoju śląskiego harcerstwa. Jej powstanie zawdzięczamy życzliwości rodzin i wielu osób, które chciały podzielić się cennymi wspomnieniami oraz unikatowymi zdjęciami. Naszą intencją było ocalenie pamięci o katowickich Instruktorach i ich harcerskiej służbie: człowiekowi i Polsce, a przede wszystkim przypomnienie roli, jaką odegrali w wychowaniu młodego pokolenia.
We wszystkich wspomnieniach przewija się podziw dla Ich wierności tradycji harcerskiego patriotyzmu, ujmującej prostoty wzajemnych stosunków, miłości do ludzi i przyrody. Służyli takim wartościom, jak prawda, dobro i piękno w duchu harcerskiego humanizmu. Kształtowali postawy patriotyczne i obywatelskie kolejnych pokoleń zuchów i harcerzy, wskazując na obowiązki wynikające z Obietnicy i Przyrzeczenia. Byli niekwestionowanymi autorytetami, dając przykład odpowiedzialności, konsekwencji, przyjaźni i chęci służenia dobru wspólnemu.
Ewa Żurawska

Harcerskie kwatery w powiecie zawierciańskim

opracowanie: hm Henryk Górny, hm Bożena Latacz, hm Zdzisław Latacz
wydawca:   Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Terenowy Zawiercie, 2018

 

….”Zapalmy znicz pamięci. Starsi młodszym, sobie nawzajem, przypomnijmy sylwetki instruktorów, którzy przed nie tak dawnymi laty, razem z nami prowadzili obozy, wygłaszali gawędy przy wieczornych ogniskach, organizowali zbiórki.
Czasem indywidualnie odwiedzamy harcerskie groby. Wspominamy naszych poprzedników na Zaduszkowych spotkaniach z nostalgią i zadumą, czasem jako tych, którzy nieśli i dawali radości i pogodę.”…

 

Harcerski Krzyż w hołdzie katowickim instruktorom

praca zbiorowa pod redakcją hm Ewy Żurawskiej
wydawca – Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Terenowy Katowice, 2018

 

                  …”Marsz naprzód nasza drużyno
w dół nigdy, lecz zawsze wzwyż.
Po latach które przeminą
harcerski zostanie krzyż”…

 

…”Ten obraz harcerskiego krzyża przyświecał zawsze naszym Instruktorom, którzy rozumieli, że chociaż dziś już nie trzeba walczyć o „wolną i niepodległą” Ojczyznę, to nie znaczy, że przed nami nie stają równie ważne zadania.
Służyli człowiekowi, Polsce i światu, dając wyraz takim wartościom, jak: prawda, dobro i piękno w duchu harcerskiego humanizmu. Wzór Ich postawy stanowi dla nas testament, który należy potraktować jako wskazówkę do poszukiwania drogi w dzisiejszym polskim życiu. Krzyże harcerskie umieszczone na Ich grobach na katowickich cmentarzach
przypominają o służbie wiernej do ostatka.”.

Z dziejów rybnickiego harcerstwa 2

Praca zbiorowa pod redakcja Elżbiety Soroczan i Zbigniewa Soroczana
wydawca: Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Rybnik, 2018

 

                        „Opowie siostra, powie brat
prostymi słowy,
kto jakie przeszedł drogi,
kto jaki znalazł ślad ….”

zamiast wstępu do książki słowa
Elżbiety i Zbigniewa Soroczanów

„Druhny i Druhowie!

Minęło sporo lat od zakończenia naszej harcerskiej działalności. Staliśmy się nieco wolniejsi, trochę przygarbieni, czasem schorowani. Życie nas mniej lub bardziej doświadczyło. Uśmiechamy się jednak i czerpiemy ze wspomnień harcerskiej młodości optymizm
i wiarę oraz cieszymy się najcenniejszym bogactwem, które nam pozostało z tamtych lat – uczuciem przyjaźni i koleżeństwa. To te dary pozwalają dzisiaj odżyć wspomnieniom i ocieplać serdecznością spotkania po latach oraz z uśmiechem i nadzieją patrzeć w przyszłość.
Drodzy: Druhno i Druhu, siądziemy razem przy ognisku i w serdecznej gawędzie powspominajmy tych, których spotkaliśmy na harcerskim szlaku,
a którzy byli ważnymi postaciami w naszym życiu i w hufcu. Zapiszmy wspomnienia o ich pracy, pasjach, wspólnych przeżyciach. Może one przybliżą
je młodym instruktorom. Pozwolą dzieciom, wnukom, przyjaciołom bardziej poznać swoich bliskich – „zakręconych” harcerstwem przez całe życie.
W gawędzie nie zapomnijmy o tych, którzy kiedyś byli z nami, a powołani zostali na wieczną wartę. Już nigdy nie zasiądą z nami w blasku ognia i nie uścisną naszych dłoni we wspólnym kręgu.”
Ta książka to zapisane wspomnienia.

Ocalić od zapomnienia. Historia harcerstwa w Rydułtowach

Praca zbiorowa pod redakcją hm Ruszarda Zawisza.
wydawca – Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Terenowy Rudułtowy, 2016
 
Książka składa się z dwóch części. …
”Pierwsza jest reprintem”Kroniki drużyn Harcerzy hufca rydułtowskiego za lata 1932-1934, z zachowana oryginalną stylistyką i pisownią,z niewielką korektą językową. Wnosi ona nie tylko historyczne, ważne informacje, ale i oddaje specyficzną atmosferę przeszłych czasów, ukazuje przede wszystkim ciekawe osobowości, które wywarły wielki wpływ na rozwój rydułtowskiego harcerstwa.
Druga cześć, to aktualnie spisana historia.”….

60.Rocznica reaktywowania ZHP

Broszura w oparcowaniu: hm Tomasz Huk, hm Andrzej Osajda, hm Czesław Surma,
hm Elżbieta Tabacka-Wosińska
Wydawca : Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj”
Broszura zawiera materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez SRH „Czuwaj” w listopadzie 2016 roku w Bibliotece Śląskiej w Katowicach.

 

…”Efektem konferencji naukowej (…) jest także, a może
przede wszystkim, która trafia oto do waszych rąk.

(…) Choć jest to niewielka objętościowo książeczka,
ale dla nas instruktorów ZHP niezwykle ważne i potrzebne źródło wiedzy o naszej tożsamości. Uczeni zajmujący się
historią, myślimy nie tylko harcerstwa, ale też powojennych meandrów władzy i zarządzania, na pewno odkryją w niej
wiele nieznanych sobie faktów.
Powołując się na słowa jednego z naszych wybitnych prelegentów, prof. Andrzeja Friszke, Zjazd Łódzki pokazał,
że harcerze wychodząc ze spornych założeń, z różnych
środowisk i pomysłów  na przyszłe harcerstwo dogadali się,
bo stać ich było na kompromis. Ten kompromis właśnie
otworzył drogę do odrodzenia i odbudowy harcerstwa.”….

Z dziejów rybnickiego harcerstwa 

Praca zbiorowa pod redakcja Elżbiety Soroczan i Zbigniewa Soroczana
wydawca: Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj”Krąg Rybnik  2013

       

” Szare namiotowe płótna łącza nas
I te jasne w słońcu roześmiane dni.
Cicho szumiący, wonny górski las
I krzyż harcerski, co na piersiach lśni.

Sztandar nas spaja rozrzewnienia łzą,
Przy nim serca mocniej zaczynają bić.
Nic nas nie zepchnie już na droga złą,
Wiemy jak trzeba po harcersku żyć.”

…”Książka (…) utrwala pamięci o trwającym 90 lat łańcuchu instruktorskiej służby, tworzącym historię hufca, udokumentowaną czynami ludzi, którym winniśmy wdzięczności i pamięć. Informacje w niej podane, zostały zweryfikowane w wielu źródłach. Najistotniejszym z nich były źródła archiwalne, głównie rozkazy komendanta Chorągwi z lat 1956-2012, rozkazy komendanta Chorągwi Śląskiej Harcerzy z lat 1945-1949, rozkazy Naczelnictwa ZHP
z okresu m międzywojennego oraz jednodniówka „Na posterunku” z 1938 roku.
Publikacja zawiera bogate kalendarium wydarzeń z lat 1923-1939, ilustrowane zdjęciami, ukazujące dorobek organizacyjny i wychowawczy hufca oraz instruktorów, którzy w tym czasie nim kierowali. Krótkie historie pierwszych rybnickich drużyn harcerek i harcerzy, powstałych na początku lat dwudziestych XX wieku, których rozwój i działalność doprowadziły w roku 1923 do powstania hufca ZHP w Rybniku, dopełniają tę części publikacji. Niestety brak bogatych materiałów źródłowych dotyczących drużyn żeńskich sprawił, że kalendarium, a także pozostałe rozdziały publikacji, zawierają tylko szczątkowe informacje o ich działalności w okresie przedwojennym.
Sporo miejsca poświęcono również bohaterowi rybnickiego hufca, harcmistrzowi Józefowi Pukowcowi, o imię którego instruktorzy hufca z lat siedemdziesiątych zabiegali przez lata, a starania te zostały uwieńczone sukcesem w 1982 roku.
Solą rybnickiego harcerstwa byli zawsze drużynowi – prawdziwi przewodnicy młodych ludzi na drodze harcerskiej służby oraz ich nauczyciele – kadra kształcąca, która przez dziesiątki lat, organizując kursy, do tych funkcji ich przygotowywała.
Główny rozdział poświęcony jest wszystkim harcmistrzyniom i harcmistrzom pełniącym od 1920 roku po dzień dzisiejszy służbę w szeregach korpusu instruktorskiego hufca. Notki biograficzne stanowią i ich służbie i dokonaniach.
Ostatnia cześć publikacji zawiera wykazy wszystkich osób, które zdobyły stopnie instruktorskie, od organizatora po harcmistrza, a w latach 1923 – 2012 pełniły w hufcu liczne funkcje.
Druhno, Druhu, Drogi Czytelniku! Jesteśmy pewni, że przeglądając książkę, (…)odnajdziesz na jej kartkach przyjaciół, krewnych, drużynowego, szczepowego lub komendanta , czego razem
z harcerskim „Czuwaj” Ci życzymy.
Autorzy

Wrośnięci w Śląski Beskid.
50 Lat Harcerskiej Akcji Klimczok

praca zbiorowa pod redakcją hm Andrzeja Osajdy i hm Czesława Surmy
wydawca: Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” i Komenda Chorągwi Śląskiej ZHP,
lipiec 2012

                   „Jak dobrze nam zdobywać góry
i młodą piersią chłonąć wiatr,
prężnymi stopy deptać góry
i  palce ranić o szczyt Tatr.”…
…”Wrośnięci w Śląski Beskid. 50 Lat Harcerskiego Klimczoka daje przekrojowy i reprezentatywny obraz harcerskich sprawności, możliwości, umiejętności współżycia z ludźmi i górską przyrodą.
Dziękujemy tym Druhnom i Druhom, którzy niezawodnie stanieli do tego  pisarskiego i kronikarskiego zadania, współtworząc trwały i niezniszczalny, o czym dowodzą wieki, zapis książkowy o „Klimczoku”. Właściwie przez swoją syntezę jedyny taki i być może taki ostatni”…

 

Zamonit

Praca zbiorowa pod reakcją: hm Henryka Górnego, hm Andrzeja Osady, hm Czesława Surmy
Wydawca: Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” i Komenda Chorągwi Śląskiej ZHP,
lipiec 2011

Książka wydana z okazji 50-lecia Harcerskiej Akcji Letniej „Zamonit”

 

                 …”Szlakiem Orlich Gniazd idziemy,
pieśń harcerską niesie wiatr.
Z wież zamkowych polskiej ziemi
patrzy na nas tysiąc lat.
A gdy przyjdzie zmierzch w ruinach
błądzą cienie dawnych dni,
niejednemu przypomina,
letnia noc rycerskie sny„…

…” Książka jest praca zbiorową. Powstała wysiłkiem wielu, bo wielu tworzyło Harcerską Akcję Letnią „Zamonit”i powiększało jej dorobek. Jest to więc wspólna rzecz, a więc i Twoja Druhno i Druhu – uczestniku „Zamonitu”.
(…) Naszą ambicją było, jak najwierniejsze przedstawienie warunków i okoliczności w jakich pojawił się i dojrzewał pomysł powołania do życia akcji obozowej, która łączyłaby Pracę i Wędrówkę na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej na rzecz tych, wówczas zaniedbanych terenów. Program i dorobek akcji, sposób kierowania nią, osiągnięcia i udział
hufców to zasadnicza część tego opracowania.”…                                                                                                                              (fragment Wstępu do książki)

Harcerstwo na Ziemi Rybnickiej w latach 1945-1990

Autorzy: Elżbieta Soroczan, Zbigniew Soroczan
Wydawca – Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Rybnik, wrzesień 2010

 

 

„…Od brzasku do brzasku
przez wioski i miasta,
prowadzi nas serca potrzeba.
W harcerskich mundurach
chodzimy po chmurach
I kocha nas ziemia i niebo…”
Gaworski „Harcerze”

 

„…w albumie znajdziemy (…) bogate kalendarium wydarzeń, wykaz statutowych władz hufca, ilustrowany zdjęciami rejestr wszystkich obozów stałych, wędrownych, kolonii zuchowych oraz rejsów i spływów wodnych organizowanych przez wszystkie środowiska i jednostki organizacyjne hufca. Odnajdziemy także tych, którzy dwukrotnie w tym okresie, tzn. w roku 1945 i 1956, tworzyli hufiec od nowa, a pełniąc w nim odpowiedzialne funkcje, zostali wyróżnieni licznymi odznaczeniami
i na trwale zapisali się w historii hufca. Zamieszczamy w publikacji wykaz drużyn, szczepów i środowisk, co pozwoli odnaleźć współczesnym drużynom swoje korzenie i ludzi, którzy je tworzyli (…) Album ten to pamięć, to historia hufca, która nie działa się sama z siebie. To głównie historia pisana ludźmi i ich dokonaniami. Ludźmi, których ukazujemy, bo na pamięć swą służba zasługują.
Z tym przesłaniem i harcerskim pozdrowieniem „Czuwaj!” przekazujemy album w Twoje ręce Czytelniku”.
Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj”Krąg Rybnik

 Fromborczycy

Autor: hm Edward Łokieć.
Publikacja wydana z okazji Zlotu Honorowych Obywateli Fromborka Chorągwi Śląskiej ZHP we wrześniu 2009 roku w Chorzowie, przez Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj”
i Chorągiew Śląska ZHP.
Książka poświęcona „Operacji 1001 Frombork” prowadzonej przez Związek Harcerstwa Polskiego
w latach 1966-1973.

 

„…Tysiące polskich dróg nas wiodło tu do celu
i na fromborski szlak wstępował każdy z nas.
Z przygodą za pan brat,
bo wierz nam przyjacielu,
przygodą praca jest
w tym mieście z dawnych lat…”
                                   Z piosenki Księżyc i legenda,                                             muz. J.Niedźwiecki, sł.J.Lisiecki  

We wstępie autor napisał;

…”Dziś po latach na harcerską przygodę warto i należy jeszcze raz spojrzeć wnikliwie i przekazać następnym pokoleniom radość i dumę z działania dla dobra wspólnego. Z każdym rokiem maleje grupa „Fromborczyków” (….), ale pozostali, którzy jeszcze trwają, mają obowiązek przekazania wiedzy
o tej harcerskiej służbie”…

Kartki z historii sosnowieckiego Hufca ZHP 1908 – 2008

Praca zbiorowa pod red. dh hm Elżbiety Milki
Wydawca – Stowarzyszenie Ruchu Harcerskiego „Czuwaj” Krąg Terenowy w Sosnowcu, 2008

     

 

 

 

 

 

Książka opowiada o 90 latach historii Hufca ZHP Sosnowiec